02-09-2022 |

OKUL ÖNCESİ ÇOCUKTA BENLİK SAYGISI VE EBEVEYNLERİN DİKKAT ETMESİ GEREKLİ NOKTALAR

OKUL ÖNCESİ ÇOCUKTA BENLİK SAYGISI VE EBEVEYNLERİN DİKKAT ETMESİ GEREKLİ NOKTALAR

Erenköy  Ruh ve Sinir Hastalıkları Eğitim ve Araştırma Hastanesi / Psikoloji Bölümü

Uzm.Psk.  Banu Beyaz

                                           

 

 

OKUL  ÖNCESİ  ÇOCUKTA  BENLİK SAYGISI  VE EBEVEYNLERİN  DİKKAT ETMESİ

GEREKLİ  NOKTALAR

 

 

 

Benlik  saygısı;  çocuğun  kendi  değer,  yetenek  ve  başarılarına  bağlı  olarak  kendisi  hakkında

oluşturduğu  doğal  duygular  sonucu  ortaya  çıkar.

 

Benlik  saygısı;   değerli  olma,  yeterli  olma,  yapabiliyor  olma  duygusudur. Çocuğun  benlik  imajı  ilk  olarak  aile  içinde  gelişir. Çocuklar,  ebeveynlerinin  kendilerine  ilişkin  duygularından  ve  algılamalarından  büyük  ölçüde  etkilenirler. Anne/ babanın  sevip  istediği,  destekleyip  ilgi

gösterdiği  çocuklar,  olumlu  benlik  saygısı  geliştirebilirler.

 

 Sağlıklı  ailelerde   üyeler  birbirine inanır  ve  güvenir,  birbirlerinin  bireysel  farklılıklarına  saygı  duyar  ve  sevgi  iletişimi  içinde olurlar. Aile  olmak;  özellikle  şu  üç  ihtiyacımızı  karşılamada  önemlidir: Güç,  samimilik, anlamlılık.

 

 

*İnsanların  başkalarıyla  birlikte  olmaya  ihtiyaçları  vardır. ( GÜÇ )

*Aynı  zamanda  kendilerini  ifade  etmeye ve "biricik" olmaya  ihtiyaçları  vardır.(SAMİMİLİK)

*Bütün  bunların  bir  anlamı ve  insan  hayatının  bir  amacı  olmalıdır.( ANLAMLILIK)

 

İLİŞKİLERİMİZE  ANLAM  KATABİLMEK  İÇİN  BU  DÜNYADA  DEĞİL  MİYİZ ?

 

Çocukların  anne babaları  ile  duygusal  iletişimleri  her  zaman  sağlıklı  olamaz! Olumsuz,  zor, çatışmaların  yoğun  olduğu  anlar  da   yaşanır   çocuk-ebeveyn  ilişkisinde... Böyle  anlarda  emir  vermek,  tehdit  etmek,  yargılamak,  suçlamak,  ad  takmak,  alay  etmek,  kıyaslamak,  vaaz vermek

Öğrenciye verilen eğitim modüllerinin sınır kontrolü otomatik yapın.

v.b.  yanlış  yaklaşımlar  çocuğu  son  derece  örseler  ve  büsbütün  yetişkinden  uzaklaştırır! Çocuk

kendi  zihninde  duygu,  düşünce  ve  yeteneklerine  ilişkin  olumsuz  şemalar  kurar. "Beceriksizim"

"Yapamıyorum" , "Aptalın  tekiyim", "Korkuyorum", "Beni  sevmiyorlar", " Değersizim" şeklindeki

tüm  bu  olumsuz  şemalar    ileride  benlik  saygısı  düşük,  güvensiz,  sindirilmiş  bir  yetişkinin

tohumlarını  atacaktır.

 

Çocuklarda  olumlu  bir  kendilik  değeri  oluşturmak  istiyorsak,  her şeyden  önce  çocuğumuzun

içinde  bulunduğu  yaşın  gelişim  özelliklerini,  o  yaşa  ait  yetileri,  yapabileceklerini  ve  yapamayacaklarını  çok  iyi  bilmemiz  gerekir.  Bu  konu  ile  ilgili  şimdi  okumakta  olduğunuz  dergi  başta  olmak  üzere  pek çok yayın;  kitap,  dergi,  web  sitesi  mevcuttur. Gelişim  özelliklerini

bilmek  önemlidir, çünkü  sadece  çocuğu  sevmek  yeterli  değildir, çocuğun  kendi  potansiyelini  ifade  edebilmesi  için,  onun  ebeveyni  tarafından  akıllıca  korunabilmesi  ve  yönlendirilebilmesi 

gerekir. Disiplin  olmadan  sevgi  hiç  bir  işe  yaramaz!  Çağdaş  anlamda  disiplin; çocuğun  kendisine  ve  çevresine  zarar  vermemesi  için bazı  davranışlara  sınırlar  getirmek,  kurallar

belirlemek  ve  uyulmasına  yardımcı  olmaktır. Sınırlamalar  çocuğun  yaşına  uygun  olmalı,  yetileri ve  iç disiplini  geliştikçe  kurallar  esnetilmeli  ve  özgürlükleri  arttırılmalıdır.

 

Ebeveyn-çocuk  ilişkisinde  ebeveynin  tutarlı  olması;  aynı  davranışlara  aynı  tepkileri  vermesi

tepkilerin  "duygusal"  değil,  "durumsal"  olması   çocuğun  da  kurallara  uymasını  kolaylaştıracak

ve  küçük  sorumluluklarını  yerine  getirebildikçe   yemek,  uyku,  tuvalet  eğitimi gibi  temel  alışkanlıkları  kazandıkça  kendisine  ilişkin  olumlu  şemalar  kurabilecek,  kendine  güveni  ve

Öğrenci ve Veli bilgilerinin kolayca takip edin.

saygısı  artacaktır. Tutarlı  davranıldığında,  çocuk,  ailesine  ve  bulunduğu  ortama  güvenmeyi

öğrenir.

 

Çocuklar  güzel  şeyler  yaptıklarında,  uygun  davranışlar  gösterdiklerinde  anında  takdir  edilmeli,

övgü  ve  onay  almalıdırlar. Takdir  ve  teşvik  çocuğu  mutlu  eder,  motivasyonunu  artırır.

"Oyuncaklarını  topladığın  için  mutluyum.", " Saat  9.00  ve  sen  yatağındasın, bu  çok  iyi"  "Yemeğini  tabağında  bırakmadan  bitirmen  çok  hoşuma  gitti." şeklinde  olumlu  geri  bildirimler,

yanı  sıra  fiziksel  temaslar;  öpmek,  kucaklamak,  sarılmak,  okşamak  en  güçlü  duygusal  iletiler

ve  cesaretlendiricilerdir. Diğer  bir  önemli  nokta  da;  aile  içi  diyaloglarda  "teşekkür  ederim" 

ifadesini  çocuğun  lügatçesine,  algı  dünyasına  yerleştirmek  olmalıdır. Öncelikle  çiftler  birbirine

nezaketle  ricada  bulunmalı  ve  sıkça  teşekkür  etmelidirler  ki,  çocuklarda  da  bu  anlamlı  güç-

lendirici ; yani  "teşekkür",  "şükran", "varlığından  hoşnudum,  iyi  ki varsın !"  sirayet edebilsin, 

zihinlerine  proseslensin. "Bana  şu  gazeteyi  uzatır  mısın ?", " Kapıyı  açar  mısın  lütfen ." 

"Kardeşinin  biberonunu  getirir  misin?" ,   " Çiçekleri  sulamama  yardım  eder  misin?"  şeklindeki

isteklerimize  çocuklar  yorgun  ya  da  hasta  değillerse  büyük  ölçüde  olumlu  yanıtlar  verirler.En

küçük  bir  ricamız  yerine  geldiği  her  defasında  onlara  teşekkür  etmeliyiz  ki  onlar  da  diğer

akran  yada  büyükler  ile  bir araya  geldiklerinde  bu  iki  sihirli  sözcüğü  sıklıkla  kullanabilsin,

böylelikle  sevgi  ve  saygı  yüklü  iletişimler  kurabilsinler. Değerli  hissedilmek,  kabul  edilmek,

sevilmek  çocuğunuzun  ileride  okul  başarısını,  arkadaşlarına  olan  tutum  ve  davranışlarını 

Performans Takip Formu (PKT) eğitmenleriniz internet üzerinden girsin, siz sadece çıktıları alın.

olumlu  yönde  etkileyecek,  kendisi  ve  çevresi  ile  barışık  bir  bireyin  oluşumuna  temel  hazırlayacaktır.

 

Çocuğun  girişim  yeteneğini  kazanabilmesi  için,  küçük  cesaret  verici  adımları  birlikte  atmak

önemlidir. Çocuğun  o  an  için  başaramadığı,  beceremediği  bir  konuda, " Biraz  beklememiz

gerekli  galiba ...  Şimdi  şunlarla  ilgilenelim."  diyerek  onu  yapabileceklerine  odaklandırmak

gerekir. " Ben  de  ağabeyim  gibi  kartondan  maske  yapmak  istiyorum!" diyen  4  yaş  çocuğunun

annesi  de  bilmelidir  ki  bu  çocuk  bir  daireyi  makasla  sınırlarından  kesemez,  ancak  düz  hat

boyunca  kesme  çalışması  yapabilir. " Öyleyse  biz  de  maskenin  parçalarını  yapıştıralım, boyamasını  yapalım ."  şeklindeki  cevap  ve  teşvik  çocuğun  öz  saygısını  güçlendirici ,  doğru

bir  yaklaşım  olacaktır.

 

Benlik  saygısını  geliştirebilmek  için  çocuğu  yapabileceklerine  odaklandırmak  kadar,  potansiyelinin  çok  az  olduğu  konularda  da  farkındalığını  artırmak,  kendisini  doğru

tanıması  hususunda  yardımcı  olmamız,  doğru  yaklaşımlar  sergilememiz  gerekmektedir.

Müzik  kulağı  olmayan  bir  6  yaş  çocuğuna  provaları  da  izlediği  halde  " Yuvanın  yıl  sonu  gösterisi  için  bu  şarkıyı  senden  daha  iyi  söyleyebilecek bir çocuk  görmedim." demek, çocuğu

boş  yere  pohpohlamak  ya  da  yuva  öğretmenine  birtakım  hediyeler  alarak  ısrar  etmek 

son  derece  yanlış  yaklaşımlardır! Arkadaşlarından  az  miktarda  alkış  alan  6  yaş  çocuğu  her şeyin  farkındadır. Bu  durumda  çocuk  kendinden  beklentilerin  çok  fazla  olduğunu  düşünür ve

inanır. Beceremediği  konularda  kaygıya  kapılır, övgüyü  yapan  kişiye; anneye  inancı ve

Bireysellleştirilmş Eğitim Proğramını(BEP) kolayca hazırlayın.

bağlılığı  azalır. Doğru  yaklaşım  şöyle  olabilir: " Müzik  kulağın  çok  iyi  olmayabilir, herkesin

farklı  düzeylerde  özel  yetenekleri  vardır.  Sen  hızlı  düşünebilen,  çok  sayıda  şeyi  aklında

tutabilen, güzel  bilmeceler  bilen  ve  soran,  arkadaşlarını  neşelendirebilen  bir  çocuksun! Yıl 

sonu  Gösterisini  izleyen  herkesin  yanaklarında  gülücükler uçuşacak, bunu  şimdiden  görüyor  gibiyim..."  şeklindeki   yaklaşım  öz  saygıyı  güçlendirici  yaklaşımdır.

 

 

 

 

Çocuğun  sevdiği  şeyleri  onunla  paylaşmak;  onunla  oynamak,  parka  gitmek,  kek  yapmak,

sofra  kurmak,  maket  uçak,  kukla,  maske  yapmak ,  yap-boz, kumdan  şatolar  yapmak,köpeği

gezdirmek,  çiçekleri  sulamak,  müzik  dinlemek,  şarkı  söylemek v.b.  ona  sevgi  ile  her  gün,

ancak  kesintiye  uğratmaksızın  30 dakika  ayırmak,  ailenin  "biricik"  değerli  üyesi  olduğunu

hissettirmek,  çocuğunuzun  benlik  saygısını   güçlendirecektir. Aksi  takdirde   ilgi  ile  dinlenilmeyen,  kendisine  özel  bir  zaman  ayrılmayan, destek,  teşvik  ve  takdir  görmeyen 

sadece  biyolojik  gereksinimleri  karşılanan  bir  çocukta  giderek  benlik  saygısı  azalacak ve  bu  durumda da   sosyal  geri  çekilme, depresyon,  hatta  suça  zemin  hazırlayacak  yıkıcı  davranışlar  bile  baş  gösterebilecektir.

 

Aşağıda  küçük  çocuklar  için  gelişmeye  yönelik  övgü  mesajları  vardır. Okul  öncesi  dönemde

benlik  saygısını  arttırmak  için,   aileler  çocuklarına  şu  mesajları  vermelidirler:

 

 

"Yaşadığın  için  çok  mutluyum !"

"Sen  buraya  aitsin ."

"Seni  seviyorum  ve  sana  isteyerek  bakıyorum."

"Senin  gereksinimlerin  bizim  için  çok  önemli."

"Neye  ihtiyacın  olduğunu  anlayabilir  ve  bunun  için  yardım  isteyebilirsin."

Kurumunuza ait program, modül sınırlamalarını siz değil, otomasyonunuz takip etsin.

"Aynı  anda  hem  güçlü  olup  hem  de  yardım  isteyebilirsin."

"Davranışlarının  sonuçlarını  bulabilirsin."

"Neyin  hayal,  neyin  gerçek  olduğunu  bulabilirsin."

"Hissettiğin  her  şeyi  kabul  ediyorum."

"Dilediğin  hızda  büyüyebilir  ve  gelişebilirsin."

"Seni  olduğun  gibi,  koşulsuz  seviyorum..."

 

 

Olumlu  benlik  saygısı;  ruh  sağlığını,  okul  başarısını,  sorumluluk  alabilmeyi,  strese  daya-

nıklılığı  olumlu  etkiler . Tek  yapmanız  gerekli  şey ;  ONLARA  SEVGİ  İLE  ZAMAN

AYIRMAK,  HAYATI  ANLAMLI  KILMAK...     SEVGİYLE  KALIN...

1) BEYAZ, B. Çocuk Ruh Sağlığı Ders Notları. Beykent Üniversitesi, İstanbul, 2006 .
2) CLARKE J.I. v.d. Çocuk Bakımı ve Eğitimi -- II , Çev: E. Sağlamtunç&S.Yakar, Papirüs
Yayınları, İstanbul, 1996 .
3) YAVUZER, H. Çocuğunuzun İlk 6 Yılı . Remzi Kitabevi, İstanbul, 1998 .

Yorumlar (0)

Henüz yorum yapılmadı
Üyelik Gerekli

Yorum yapanları görebilmek ve yorum yapabilmek için üye girişi yapmanız gerekmektedir.

Psikolog

İş mi Arıyorsunuz?

Mezun oldunuz, iş mi arıyorsunuz?

Artık bunları dert etmeyin! Hemen özgeçmişini doldur ve "İş Arıyorum" ilanı ver, kurumlar seni arasın. Hepsi bu...

İş Arayanlar

iş arayan 1263 kişi var. Hemen irtibata geçerek personel eksikliğinizi tamamlayın.

Bugün

Ebru T.
Çocuk Gelişimi ve Eğitimcisi

Bugün

Handan A.
Psikolojik Danışman ve Rehber Öğretmen

Bugün

Ayşe A.
Çocuk Gelişimi ve Eğitimi Öğretmeni

Bugün

Ahmet E.
Fizyoterapist

Bugün

Sevinç A.
Okul Öncesi Öğretmeni

Ücretsiz İş İlanı
Özel eğitim ve sağlığın ortak paydası olan Rehabilitasyon.com adresinin sektöre özel iş veren ile iş arayan arasında ne kadar iyi bir köprü olduğunu görebilmeniz için çok kısa süreliğini ÜCRETSİZ bir İş İlanı verebilirsiniz.
Yenilenen EÇOP'u Denediniz mi?
Engelli Çocuklar Otomasyon Programı (EÇOP) yenilendi, Demo indirip anında, MEBBİS'den bilgilerinizi yükleyerek hemen kullanmaya başlayabilirsiniz.
ÜCRETSİZ demoyu hemen indirin ve yükleyin.
  • SINIRSIZ Kullanıcı ve Öğrenci
  • Veritabanı sunucu hizmeti
  • Uzak sunucuya otomatik yedekleme
  • Web tabanlı veya Masaüstü kullanımı
  • MEBBİS otomatik veri aktarımı
  • PKT, KDF ve diğer formların kolayca üretimi
  • Bir yıl ücretsiz teknik destek